Hướng dẫn xây dựng REST API với Node.js và Express cho người mới bắt đầu

REST (Representational State Transfer) là kiến trúc API phổ biến nhất hiện nay, dùng giao thức HTTP để giao tiếp giữa client và server. Mỗi tài nguyên (resource) trong REST được xác định bằng một URL duy nhất và thao tác qua các phương thức HTTP tiêu chuẩn.

Các phương thức HTTP: GET (lấy dữ liệu), POST (tạo mới), PUT/PATCH (cập nhật), DELETE (xóa).

Ví dụ: GET /api/users lấy danh sách người dùng. POST /api/users tạo người dùng mới. GET /api/users/1 lấy người dùng có ID = 1. Dữ liệu trả về thường ở định dạng JSON. Express.js là framework Node.js phổ biến nhất để xây dựng REST API nhờ cú pháp đơn giản và cộng đồng lớn.

Bước 1: Cài Node.js (phiên bản LTS mới nhất) từ nodejs.org.

Bước 2: Tạo thư mục dự án và khởi tạo:

mkdir my-api && cd my-api

npm init -y

Bước 3: Cài Express và các dependencies:

npm install express

npm install -D nodemon

Bước 4: Tạo file index.js với nội dung:

const express = require('express')

const app = express()

app.use(express.json())

app.listen(3000, () => console.log('Server chạy port 3000'))

Bước 5: Thêm script vào package.json: dev = nodemon index.js

Chạy lệnh npm run dev server đã sẵn sàng!

Tạo thư mục routes và file users.js:

const router = express.Router()

router.get('/', (req, res) => { res.json(users) })

router.post('/', (req, res) => { const user = req.body; users.push(user); res.status(201).json(user) })

router.put('/:id', (req, res) => { /* cập nhật user */ })

router.delete('/:id', (req, res) => { /* xóa user */ })

Middleware là hàm xử lý request trước khi đến route:

• app.use(express.json()) parse JSON body.
• app.use(cors()) cho phép cross-origin requests.
• Custom middleware cho authentication, logging, error handling.

Cài Mongoose: npm install mongoose

Kết nối đến MongoDB:

const mongoose = require('mongoose')

mongoose.connect('mongodb://localhost:27017/myapi')

Định nghĩa Schema:

const userSchema = new mongoose.Schema({ name: String, email: String, age: Number })

const User = mongoose.model('User', userSchema)

CRUD với Mongoose:

User.find() lấy tất cả.

User.create({ name: 'An', email: 'an@email.com' }) tạo mới.

User.findByIdAndUpdate(id, update) cập nhật.

User.findByIdAndDelete(id) xóa.

Validation: Dùng express-validator hoặc Joi để kiểm tra dữ liệu đầu vào.

Ví dụ: kiểm tra email hợp lệ, password tối thiểu 6 ký tự.

Bảo mật:

• Dùng helmet bảo vệ HTTP headers.
• Dùng bcrypt hash password trước khi lưu.
• Dùng jsonwebtoken JWT authentication.
• Giới hạn rate limiting với express-rate-limit.

Triển khai:

• Dùng dotenv cho biến môi trường.
• Deploy lên Render, Railway hoặc Vercel (serverless).
• Dùng PM2 cho production: pm2 start index.js.

Postman: Công cụ kiểm tra API phổ biến nhất. Tạo collection, thêm request GET/POST/PUT/DELETE, kiểm tra response status và body.

Unit Test với Jest và Supertest:

Cài đặt: npm install -D jest supertest

Viết test cho route GET /api/users:

const request = require('supertest')

const app = require('../index')

describe('GET /api/users', () => { it('should return users list', async () => { const res = await request(app).get('/api/users'); expect(res.statusCode).toBe(200); expect(res.body).toBeInstanceOf(Array) }) })

Chạy test: npm test

Luôn viết test cho các endpoint quan trọng trước khi deploy. Test tự động giúp phát hiện lỗi sớm khi thay đổi code.