Vệ sinh giấc ngủ: Checklist cải thiện chất lượng giấc ngủ mỗi đêm

✍️ Lê Hoàng Nam (Biên tập viên Y học & Đời sống)
⏱️ 5 phút đọcBeginner
#giac ngu #sleep #suc khoe #mat ngu #checklist
Vệ sinh giấc ngủ: Checklist cải thiện chất lượng giấc ngủ mỗi đêm

1. Thiết lập thói quen trước khi ngủ

Giờ cố định: Đi ngủ và thức dậy cùng giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần.
30 phút wind-down: Tắt màn hình 30 phút trước ngủ. Đọc sách giấy, thiền.
Không điện thoại trên giường: Sạc ở phòng khác.
Tắm nước ấm: 60-90 phút trước ngủ.
Viết nhật ký: Ghi lo lắng, to-do list cho ngày mai.
💡TIP
Wind-down routine là quan trọng nhất. Não cần thời gian chuyển mode.

2. Tối ưu phòng ngủ

Tối hoàn toàn: Rèm blackout. Tắt đèn LED.
Yên tĩnh: Earplug hoặc white noise.
Nhiệt độ mát: 18-22 độ C.
Đệm và gối: Thay sau 7-10 năm.
Mùi hương: Tinh dầu lavender.
📝NOTE
Giường chỉ để ngủ và sex. Não cần liên kết giường với ngủ.

3. Cai caffeine và ăn uống

Caffeine: Không uống sau 14:00.
Rượu: Không uống 3 tiếng trước ngủ.
Bữa tối: Ăn 2-3 tiếng trước ngủ. Tránh cay, dầu mỡ.
Đồ uống: Trà hoa cúc, sữa ấm.
Magnesium: Chuối, hạnh nhân, rau lá xanh.
⚠️WARNING
Melatonin không phải thuốc ngủ. Dùng lâu dài gây phụ thuộc.

4. Điều chỉnh nhịp sinh học

Ánh sáng mặt trời: 15-30 phút trong 2 giờ sau thức dậy.
Tập thể dục: 30 phút/ngày, tốt nhất chiều 14-17h.
Nap: Không quá 30 phút, không sau 15:00.
Blue light filter: Bật sau 18:00.
Không bấm snooze: Gây mệt hơn.
IMPORTANT
Tiếp xúc ánh sáng mặt trời sáng là cách tốt nhất reset đồng hồ sinh học.

5. Khắc phục mất ngủ

15 phút rule: Không ngủ được: ra khỏi giường, đọc sách.
Không xem đồng hồ: Che đồng hồ.
CBT-I: Phương pháp hiệu quả nhất cho mất ngủ mãn tính.
Đi khám nếu: Mất ngủ > 1 tháng, ngáy to, chân không yên.
🚨CAUTION
Ngáy to, ngưng thở khi ngủ: đi khám sleep apnea ngay.

6. Cac loai tra thao moc ho tro giac ngu

Tra thao moc la phuong phap tu nhien giup thu gian truoc khi ngu. Khong chua caffeine, an toan cho moi lua tuoi.

Tra hoa cuc (Chamomile):

Pho bien nhat.

Chua apigenin: chat chong oxy hoa gan vao thu the GABA trong nao, giam lo au va gay ngu. Uong 1 tach 30-45 phut truoc ngu. Co the ket hop voi mat ong.

Tra tam sen:

Truyen thong Viet Nam.

Tim sen chua alkaloid: an than nhe. Ham 5-10 hat tim sen voi nuoc soi 10 phut. Khong dung qua nhieu (gay tut huyet ap).

Tra lavender (Oai huong):

Mui hoa oai huong co tac dung thu gian. Ham hoa lavender kho voi nuoc 80 do C trong 5 phut.

⚠️WARNING
Phu nu mang thai nen tham khao bac si truoc khi dung tra thao moc. Mot so loai (tam sen) co the gay co bot tu cung.

7. Ky thuat tho 4-7-8 cho giac ngu ngon

Ky thuat tho 4-7-8 do Dr.

Andrew Weil phat trien: giup thu gan he than kinh trong vong 1-2 phut. Con duoc goi la 'tho thu gian' (relaxing breath).

Cac buoc thuc hien:

(1) Tho ra hoan toan bang mieng, phat am 'phu' nhe.

(2) Ngam mieng, hit vao bang mui, dem 4.

(3) Giu hoi tho, dem 7.

(4) Tho ra bang mieng, dem 8.

(5) Lap lai 4 lan (toi da 8 lan khi quen).

Co che hoat dong: Ky thuat nay kich hoat he than kinh pho giao cam (parasympathetic): lam cham nhip tim, giam huyet ap, va dua co the vao trang thai nghi ngoi. Rat hieu qua cho nguoi bi lo au hoac kho ngu.

⚠️WARNING
Khi moi tap: khong nen thuc hien qua 4 chu ky lien tiep. Mot so nguoi co the bi choang nhe do tang oxy. Tap tu tu, quen dan.

🙋 Câu hỏi thường gặp

Ngủ 5-6 tiếng có đủ không?

Phần lớn cần 7-9 tiếng.

Dưới 6 tiếng kéo dài: tăng nguy cơ bệnh tim, tiểu đường.

Thức dậy lúc 3h sáng không ngủ lại được?

(1) Đừng xem giờ.

(2) Thở 4-7-8.

(3) Ra giường đọc sách.

(4) Không mở điện thoại!

Có nên dùng thuốc ngủ?

Chỉ khi bác sĩ kê. Thuốc ngủ gây phụ thuộc. CBT-I hiệu quả hơn.


Kiến thức liên quan