Docker Compose cho lập trình viên Web: Môi trường phát triển chuẩn
Mục lục bài viết
1. Docker Compose là gì và tại sao cần?
Docker Compose là công cụ định nghĩa và chạy nhiều container Docker cùng lúc. Thay vì chạy từng lệnh docker run riêng lẻ, bạn viết một file YAML duy nhất mô tả toàn bộ ứng dụng: web server, database, cache, queue.
Lợi ích chính:
- Tái lập môi trường: Cả team dùng cùng cấu hình, không còn lỗi 'máy tôi chạy được'.
- Một lệnh dừng:
docker compose upkhởi động mọi thứ. - Cách ly tốt: Mỗi service trong container riêng, không xung đột dependency.
- Hot-reload: Mount code vào container, code thay đổi tự động cập nhật.
docker compose plugin riêng.2. File docker-compose.yml cơ bản
```yaml
version: '3.8'
services:
web:
build: .
ports:
- '3000:3000'
volumes:
- .:/app
- /app/node_modules
environment:
- NODE_ENV=development
- DATABASE_URL=postgres://user:***@db:5432/mydb
depends_on:
- db
db:
image: postgres:16-alpine
volumes:
- pgdata:/var/lib/postgresql/data
environment:
POSTGRES_USER: user
POSTGRES_PASSWORD: pass
POSTGRES_DB: mydb
ports:
- '5432:5432'
volumes:
pgdata:
```
Giải thích:
services: Danh sách các container.build: Build từ Dockerfile trong thư mục hiện tại.ports: Map port host:container.volumes: Mount code vào container, giữ dữ liệu database.depends_on: Database khởi động trước web.environment: Biến môi trường cho mỗi service.
3. Network và giao tiếp giữa các service
Docker Compose tự động tạo một default network cho tất cả services. Mỗi service có thể gọi nhau qua tên service (DNS resolution).
Ví dụ: Web app kết nối database với URL postgres://user:***@db:5432/mydb. Docker tự động resolve db thành IP của container db.
Tạo nhiều network:
```yaml
services:
frontend:
networks:
- frontend
- backend
api:
networks:
- backend
database:
networks:
- backend
networks:
frontend:
backend:
```
Khi nào cần nhiều network? Khi frontend không cần truy cập trực tiếp database. Bảo mật hơn.
docker compose exec web ping db.4. Volumes cho dữ liệu bền vững
Container mất dữ liệu khi restart. Volumes giải quyết vấn đề này.
Named volumes: Docker quản lý. Phù hợp cho database.
```yaml
volumes:
pgdata:
redisdata:
```
Bind mounts: Mount thư mục từ host. Phù hợp cho code hot-reload.
```yaml
volumes:
- ./src:/app/src # code thay đổi, container cập nhật ngay
- /app/node_modules # anonymous volume, giữ node_modules trong container
```
Mẹo: Dùng bind mount cho code để hot-reload hoạt động. Dùng named volume cho database để dữ liệu không mất khi docker compose down.
:delegated hoặc :cached suffix nếu cần: - .:/app:delegated.5. Profiles và multi-environment
Docker Compose profiles cho phép bật/tắt services theo môi trường.
```yaml
services:
web:
image: myapp-web
db:
image: postgres:16
redis:
image: redis:7
profiles: ['cache']
mailhog:
image: mailhog/mailhog
profiles: ['dev', 'staging']
```
Chạy:
docker compose up-> chỉ web + dbdocker compose --profile cache up-> web + db + redisdocker compose --profile dev up-> web + db + mailhog
Multi-file Compose:
```
docker-compose.yml # Base config
docker-compose.dev.yml # Dev overrides
docker-compose.prod.yml # Prod overrides
```
Chạy: docker compose -f docker-compose.yml -f docker-compose.dev.yml up
6. Health checks và restart policies
Health check: Docker kiểm tra service còn sống không.
```yaml
services:
db:
image: postgres:16
healthcheck:
test: ['CMD-SHELL', 'pg_isready -U user']
interval: 10s
timeout: 5s
retries: 5
web:
depends_on:
db:
condition: service_healthy
```
Restart policies:
no: Không tự restart (default).always: Luôn restart nếu dừng.on-failure: Chỉ restart khi lỗi.unless-stopped: Restart trừ khi bị dừng thủ công.
condition: service_healthy thay vì depends_on đơn thuần. Đảm bảo database sẵn sàng trước khi web start.7. Docker Compose commands hữu ích
Commands cốt lõi:
docker compose up -d- Khởi động services ở chế độ background.docker compose down- Dừng và xoá containers, networks.docker compose down -v- Xoá luôn volumes (cẩn thận, mất dữ liệu).docker compose logs -f web- Xem log realtime của service web.docker compose exec web bash- Mở shell trong container web.docker compose ps- Xem trạng thái các services.docker compose build --no-cache- Build lại không dùng cache.docker compose pull- Kéo image mới nhất.docker compose restart web- Restart một service.
Debugging:
docker compose logs --tail=50- Xem 50 dòng log cuối.docker compose top- Xem processes trong containers.docker compose events- Xem events realtime.
docker compose down -v cẩn thận. Volume chứa dữ liệu database sẽ bị xoá vĩnh viễn.🙋 Câu hỏi thường gặp
Docker Compose khác gì với Kubernetes?
Docker Compose dành cho single-host: chạy local dev, CI, staging nhỏ.
Kubernetes dành cho multi-host: production cluster, auto-scaling, self-healing. Compose đơn giản hơn nhiều.
Làm sao debug khi container không start?
(1) docker compose logs service_name.
(2) docker compose exec service_name sh nếu container đang chạy.
(3) docker compose run --rm service_name sh để start container tương tác.
(4) Kiểm tra port conflict: netstat -tulpn | grep PORT.
Nên dùng Docker Compose version nào?
Version 3.8 trở lên. File format 3.8 hỗ trợ đầy đủ: profiles, healthcheck, deploy config. Tránh version 2 cũ.
